Samenwerken over domeinen heen

‘Wanneer de belangen groot zijn, groeit de bereidwilligheid om gezamenlijk een passende oplossing te vinden en blijkt er meer mogelijk te zijn dan gedacht.’

In deze blog vertellen we over een situatie waarbij ClientondersteuningPLUS ingeschakeld werd voor een cliënt waarvan de TBS-maatregel slechts vier maanden later zou eindigen. Het was de forensische instelling, waar de cliënt tot dan toe verbleef, nog niet gelukt om een geschikte vervolgplek voor hem te vinden om te gaan wonen en de tijd begon te dringen. De ernstige delicten die waren gepleegd door de cliënt, de kans op terugvallen en het veiligheidsaspect van terugkeer in de maatschappij, maakten het ingewikkeld. Het belang om een passende plek te vinden was dan ook groot voor zowel de cliënt als de maatschappij.  

Een blijvende zorgbehoefte
Gedurende het verblijf in de TBS-kliniek werd al snel duidelijk dat de cliënt voor altijd aangewezen zou blijven op 24-uurs zorg in de nabijheid. Daarom is door de behandelaar een Wlz-indicatie aangevraagd bij het CIZ. Deze indicatie is toegekend en de startdatum werd gelijkgesteld aan de dag na het aflopen van de forensische titel.

De behandelaren van de kliniek hebben tijdens het traject dat voorafging aan het einde van de TBS-maatregel ingezet op een grootschalige samenwerking tussen de gemeente, het veiligheidshuis, de woningbouwvereniging, zorgaanbieders voor behandeling en begeleiding, het zorgkantoor, een onafhankelijk cliëntondersteuner en de mentor. Middels maandelijkse trajectgesprekken werd de voortgang gemonitord.

Kloof tussen eisen en wensen
De eisen van de kliniek en de wensen van de cliënt bleken gedurende dit traject ver uit elkaar te liggen. De kliniek zou de cliënt het liefst in een klinische setting laten opnemen, maar de slagingskans daarvan bleek nihil. De cliënt is zorgmijdend, staat niet open voor behandeling en overschat zijn eigen mogelijkheden. Met alle betrokken partijen is overeengekomen om in te steken op een ‘zelfstandige woning’ met ambulante behandeling en begeleiding, dagbesteding en huishoudelijke hulp. 

Deze ambulante hulpverlening was noodzakelijk om de overgang van de vaste structuur in de kliniek naar de ‘grote vrije buitenwereld’ soepeler in elkaar over te laten lopen en het veiligheidsrisico voor de maatschappij daarmee zoveel mogelijk te verkleinen. De forensische kliniek heeft zich gericht op de mogelijkheden voor het verkrijgen van een sociale huurwoning met urgentie in een zogeheten ‘zorg-dak-constructie’.

De rol van ClientondersteuningPLUS
Tegelijkertijd werd ClientondersteuningPLUS ingeschakeld om mee te helpen zoeken naar een geschikte organisatie voor het bieden van ambulante behandeling en begeleiding, dagbesteding en huishoudelijke hulp in een sociale huurwoning. Daarnaast heeft ClientondersteuningPLUS gezocht naar zorgaanbieders die zowel het wonen als ambulante begeleiding en/of behandeling faciliteren die aansloot bij de eisen van de kliniek en de wensen van de cliënt. Wij, Eefke en Jeroen, hebben deze opdracht gezamenlijk opgepakt. Waar de één zich richtte op de reguliere en gecontracteerde zorgaanbieders, heeft de ander zijn netwerk aangeboord voor ‘out of the box’ oplossingen en PGB-aanbieders. Op deze manier werden er gelijktijdig diverse oplossingsrichtingen onderzocht en vergrootten we de slagingskans.

Het inregelen van de overgang van een zeer gestructureerde setting in de forensische kliniek naar ‘het vrije leven’ in een eigen woning ging niet zonder slag of stoot. Er volgden veel afwijzingen van zorgorganisaties omdat zij niet de passende zorg konden bieden in verband met het veiligheidsaspect. Gelukkig werd een gecontracteerde partij gevonden om de ambulante behandeling op zich te nemen en uiteindelijk bleken twee niet-gecontracteerde partijen bereid te zijn om de benodigde ambulante begeleiding en dagbesteding te bieden. Om de niet-gecontracteerde partijen in te kunnen zetten, was het noodzakelijk om een PGB in te zetten, welke de bewindvoerder zou beheren.

Regio’s en verantwoordelijkheden
Het werd gedurende het traject duidelijk dat meneer na zijn verblijf in detentie zou willen verhuizen naar een andere zorgkantoor-regio. Wij hebben gedurende het traject contact onderhouden met beide zorgkantoren. Pas na het indienen van de PGB-aanvraag bij het zorgkantoor in de regio waar meneer wilde gaan wonen, werd medegedeeld dat niet zij, maar het zorgkantoor in de regio van de forensische kliniek verantwoordelijk was voor de PGB-aanvraag. Pas na het lopende kalenderjaar zou ‘het zorgdossier’ dan overgenomen worden. Wij hebben als cliëntondersteuners duidelijkheid kunnen verschaffen en de juiste verantwoordelijken benaderd.

Daarnaast hebben we bij het zorgkantoor aangedrongen op het opstarten van een spoedprocedure en daar werd gehoor aan gegeven. Hierdoor nam de procedure niet minimaal zes tot acht weken in beslag, maar ‘slechts’ vier. Gelukkig is de gemeente bereid gevonden om de dagbesteding de eerste maand te financieren zodat de cliënt hier alvast gebruik van zou kunnen maken. 

Het is vanwege wet- en regelgeving niet mogelijk om procedures, zoals het aanvragen van een PGB en het heropstarten van de uitkering, voorafgaand aan de einde detentie op te starten. De doorlooptijden van deze procedures nemen vaak echter minimaal zes tot acht weken of langer in beslag waardoor er een risico bestaat op het niet tijdig verkrijgen van de benodigde zorg en ondersteuning. Het was niet in het belang van onze cliënt en de maatschappij geweest om al die tijd door te brengen zonder dat ondersteuners een oogje in het zeil kunnen houden.

En, is het gelukt?
Gelukkig is er vlak voor het aflopen van de TBS-maatregel goed nieuws gekomen dankzij een intensieve en productieve samenwerking tussen de veiligheidsmedewerkers van de gemeente, burgemeester en woningbouwvereniging. Bij toeval kwam Jeroen de burgemeester nog tegen toen hij van zijn doorzettingsmacht gebruik moest maken. Daar heeft hij hem een zetje gegeven. De keerzijde is dat hij nu af en toe een vraag stuurt om een beter beeld te krijgen van de werking van verschillende ‘systemen’. De burgemeester heeft van zijn bevoegdheid gebruikgemaakt om op veiligheidsgronden een woning beschikbaar te laten stellen/op te eisen voor cliënt.

De gemeente heeft de huurlasten voor haar rekening genomen totdat de uitkering weer opgestart werd. De dagbestedingslocatie was, ondanks de financiële onzekerheid omdat het PGB nog niet was opgestart, bereid om de cliënt alvast te laten starten. Dankzij de vlotte beslissing van het zorgkantoor van de vertrekkende regio, werd het PGB met terugwerkende kracht toegekend. 

Een goede uitkomst
Alle partijen hebben in deze zeer complexe situatie steeds het belang van de cliënt en ook de veiligheid voor de maatschappij voorop gesteld. Zij hebben verder gekeken dat alleen hun eigen domein en dankzij de bereidheid van een ieder, is het gelukt om de cliënt een passende vervolgplek te kunnen bieden inclusief de benodigde ambulante ondersteuning die zo hard nodig is om deze nieuwe fase in zijn leven te laten slagen.

De cliënt verblijft inmiddels al enkele maanden in zijn eigen woning en dit gaat boven verwachting goed. Hij is trots dat hij een eigen woning heeft kunnen betrekken en hij werkt samen met de behandelaren en begeleiders van zowel de ambulante dienst als de dagbesteding aan het opbouwen van een nieuwe, positieve toekomst. 

Eefke de Wit en Jeroen Veltheer, onafhankelijk cliëntondersteuners bij ClientondersteuningPLUS