In mijn werk kom ik steeds vaker in contact met mensen met een GGZ-indicatie. Dat is soms best pittig. Je merkt dat er vaak sprake is van wantrouwen: naar hulpverleners, naar systemen, naar alles wat ‘zorg’ heet. “Jij kunt mij toch ook niet helpen,” hoor ik dan. Of ik hoor van ouders of begeleiders dat iemand ‘heel moeilijk bereikbaar’ is. Dat het contact maken gewoon niet lukt. En toch lukt het mij regelmatig om binnen een kwartier een eerste lachje te zien of een kort gesprekje op gang te brengen. Dat vind ik bijzonder. Dat er ruimte is voor vertrouwen, zelfs als iemand dat allang verloren leek.
Misschien straal ik rust uit; dat hoor ik vaak, al ben ik me daar zelf niet zo van bewust. Ik heb zelf ook veel meegemaakt en misschien helpt het me daardoor om kalm te blijven. Tegelijkertijd ben ik ook kritisch naar mezelf; ik kijk altijd terug op wat beter had gekund. Maar soms, als iemand zich écht openstelt, weet ik: hier doe ik het voor.
Een onverwacht contactmoment
Laatst had ik een huisbezoek bij een jongere met een GGZ-indicatie. Vanwege haar autisme startte ik het gesprek met haar verzorgers. Zij vertelden me dat ze geen vertrouwen meer had in hulpverleners en meestal elk contact afhoudt. Toch wilde ik graag het gesprek met haar aangaan; vooral om erachter te komen wat haar eigen wensen waren. Zowel verzorgers als de cliënte zelf stemden in.
Toen ik binnenkwam, zag ik meteen een gesloten houding, afwachtende blik en vragen die via haar verzorger gingen in plaats van rechtstreeks aan mij. Maar op een gegeven moment benoemde ik een hobby die zij heeft; toevallig dezelfde als mijn eigen kind met autisme. Ik vroeg iets specifieks daarover en ze keek me verbaasd aan. Alsof ze dacht: “Hoe weet jij dat?” Toen verscheen er een kleine lach. Daarna ontstond een echt gesprek. Een moment van verbinding.
Na afloop stonden haar verzorgers met tranen in hun ogen bij de deur. Ze vertelden dat ze al lange tijd hoopten dat iemand écht met haar in gesprek zou kunnen gaan. Dat was nu gebeurd. En het mooiste? Ze kon tijdens ons korte gesprek zelf aangeven wat ze graag wilde.
Kleine overwinningen, grote waarde
Dit soort momenten maken mijn werk waardevol. Ja, soms vraag ik me weleens af waar ik het allemaal voor doe. Want met alle regels, kaders en veranderingen in de zorg is het tegenwoordig geen gemakkelijke opgave. Als ik dan zo’n moment van verbinding meemaak, weet ik het weer. Dit is waarom ik dit werk doe. Omdat mijn werk het verschil kan maken. En omdat er altijd ergens een opening is. Hoe klein ook.
Willemieke Verduin, onafhankelijk cliëntondersteuner bij ClientondersteuningPLUS
