Nu steeds meer zorgprofessionals stoppen met hun zzp-schap en weer in loondienst willen, stuiten ze bij PGB-zorg op een groot probleem: ze worden door het systeem niet langer als professional erkend bij het aangaan van een arbeidsovereenkomst. Op het moment dat je een arbeidsovereenkomst aangaat met een PGB-budgethouder, ben je op grond van de overeenkomst een informele zorgverlener. Dit betekent dat er ook maximaal een informeel tarief mag worden betaald, wat veel lager ligt dan het tarief voor de formele zorgverlener. Een formele zorgverlener mag een veel hoger tarief betaald worden; ongeacht de diploma’s die hij wel of niet heeft. Dit heeft verregaande gevolgen voor zowel zorgverleners als PGB-budgethouders, en de oorzaak ligt in het digitale portaal en de Rlz (artikel 5.22) die verplicht zijn voor PGB-beheer.
Schijnzelfstandigheid: zzp’er of geen professional?
Veel zzp’ers in de zorg willen best in loondienst, maar dat blijkt niet zo eenvoudig. Zodra een zelfstandige een arbeidsovereenkomst aangaat, wordt deze door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) of het zorgkantoor vaak direct afgekeurd. De reden? Het uurtarief is te hoog omdat je niet als professional wordt erkend. En dat terwijl de zorgverlener in kwestie, als hij of zij zzp’er was gebleven, wél als professional werd erkend en het tarief geen probleem was.
De kern van het probleem is dat in het PGB-systeem iemand pas als professional wordt gezien als hij of zij als zzp’er staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel (KvK). Er wordt gegoocheld met de woorden formeel en informeel en daarmee geven ze aan dat het niet gaat om een professional of niet. Dit heeft niets te maken met opleiding of ervaring. Zelfs zorgverleners met een BIG-registratie worden niet erkend zodra ze in loondienst gaan. Dit zou wel moeten volgens de Rlz maar in het portaal kun je nergens een BIG-registratie invoeren bij een arbeidsovereenkomst. De inlogpagina van het portaal laat dit al pijnlijk zien. Inloggen voor informele zorgverleners gaat middels BSN, terwijl een formele zorgverlener inlogt met Vecozo.
Een systeemfout met grote gevolgen
Bij de overgang van papieren administratie naar het digitale PGB-portaal is iets misgegaan. Voorheen konden zorgverleners bij hun arbeidsovereenkomst hun BIG-nummer en/of AGB-code invullen. Dit kon als bewijs dienen dat zij een professional zijn, ongeacht of ze in loondienst of zelfstandig werken. Nu is dat in het portaal niet meer mogelijk. Alleen BIG-geregistreerde verpleegkundigen kunnen dit probleem nog omzeilen bij sommige Zorgkantoren en (vaak) na tussenkomst van een onafhankelijk cliëntondersteuner, door een vermelding in hun zorgbeschrijving. Andere mbo-opgeleide professionals – zoals verzorgende IG en begeleiders in de geestelijke gezondheidszorg – worden simpelweg geweigerd als professional in loondienst.
Het tegenovergestelde gebeurt ook: iemand die huishoudelijke hulp verleent en zich als zzp’er inschrijft, kan wel als professional gezien worden, afhankelijk van aangevraagde codes én dus ook zonder diploma. Het systeem is krom en houdt geen rekening met de werkelijke kwalificaties van zorgverleners. Ook als niet-geschoolde zorgverleners via organisaties werken, betalen budgethouders een hoger tarief voor deze zorg dan het maximumtarief voor informele zorg. Mbo-geschoolde zorgverleners via zorgorganisaties zijn ook erkend als formele en professionele zorgverleners.
Wie is verantwoordelijk?
Het PGB-portaal is een verplicht systeem; een gezamenlijk initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Sociale Verzekeringsbank (SVB), zorgkantoren en gemeenten. Het VWS fungeert als opdrachtgever en is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het beheer van het PGB-portaal. De SVB voert de salarisadministratie en werkgeversondersteuning uit voor budgethouders en beheert het portaal operationeel. Zorgkantoren en gemeenten werken actief mee aan de implementatie en het gebruik van het portaal. Alle partijen wijzen naar elkaar wanneer het misgaat.
Voor zorgverleners die de papieren route proberen, is de situatie al niet veel beter. De verwerking van een arbeidsovereenkomst op papier duurt soms 12 weken. In de tussentijd kunnen budgethouders geen zorg inkopen, en staan zorgverleners stil. En dan is het ook nog afwachten welke instructies de medewerker volgt, want ook dan wordt het vaak afgewezen.
Oproep aan het ministerie van VWS
Deze situatie kan niet blijven voortbestaan. De regels binnen de PGB-structuur botsen met elkaar, waardoor zorgverleners en budgethouders de dupe worden. In de wet staat dat iemand op basis van een diploma een professional is, maar in de praktijk wordt dit volledig ondermijnd door het systeem. De enige manier om als professional erkend te worden, is door zzp’er te zijn – een keuze die niet iedereen wil maken en vanuit de overheid juist wordt ontmoedigd.
Daarnaast is het ook zo dat bij bijvoorbeeld Meerzorg het Zorgkantoor eist dat er professionele zorg wordt ingezet. Informele zorgverleners met een professionele achtergrond worden daarin niet erkend als professional. Het moet dan een organisatie of een zzp’er zijn.
Er is inmiddels een brief gestuurd naar het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) met de oproep om in te grijpen. De SVB en zorgkantoren voeren slechts beleid uit, maar het ministerie is uiteindelijk de opdrachtgever en eindverantwoordelijke voor het PGB-portaal. Het is tijd dat zij de fouten in het systeem erkennen en een oplossing bieden voor alle professionals die in loondienst willen werken zonder hun status te verliezen.
